Gluais Geallta Sacair — Téarmaí Gaeilge & Béarla
Nuair a thosaigh mé ag cur geallta ar an sacar naoi mbliana ó shin, bhí mé caillte i bhfarraige téarmaí Béarla: “accumulator,” “handicap,” “over/under.” Ní raibh focal Gaeilge ar fáil d’fhormhór na dtéarmaí seo — nó má bhí, bhí siad i bhfolach i bhfoclóirí acadúla nach raibh aon bhaint acu leis an saol laethúil. Chuir mé an ghluais seo le chéile thar na blianta chun an bhearna sin a líonadh: breis is 70 téarma geallta agus sacair, le sainmhíniú soiléir as Gaeilge.
Is uirlis phraiticiúil í seo do gheallghlacadóirí na hÉireann ag Corn an Domhain 2026 — agus do dhuine ar bith a bhfuil suim acu sa tsacar a phlé as Gaeilge. Úsáid í mar thagairt le linn an chomórtais.
Téarmaí Geallta — A go Z
Tá an liosta seo eagraithe de réir an téarma Béarla, le haistriúchán Gaeilge agus sainmhíniú gairid. Tosaímid leis na téarmaí is bunúsaí agus bogaimid go dtí na cinn is casta.
Accumulator (Geall Carnaigh): Geall ina gcuireann tú roinnt roghanna le chéile i ngeall amháin. Caithfidh gach rogha a bheith ceart chun an geall a bhuachan. Mar shampla, bua Sasana + bua na Brasaíle + bua na Fraince i gcluiche amháin. Méadaíonn na corrlaigh le gach rogha breise, ach méadaíonn an riosca freisin.
Ante-post (Réamh-gheall): Geall a chuirtear roimh thús an imeachta — mar shampla, geall ar bhuaiteoir Corn an Domhain roimh 11 Meitheamh 2026. De ghnáth, bíonn corrlaigh níos fearr ar gheallta réamh-gheall toisc go bhfuil níos mó neamhchinnteachta ann.
Banker (Geall Daingean): Rogha a bhfuil tú an-mhuiníneach aisti. Mar shampla, an Bhrasaíl ag buachan ar Háítí i nGrúpa C — sin “banker.” Úsáidtear é go minic mar chuid d’accumulator.
Bankroll (Ciste Geallta): An t-airgead iomlán atá curtha ar leataobh agat le haghaidh geallta. Riail bhunúsach: ná cuir níos mó ná 5% de do chiste ar aon gheall amháin.
Bet (Geall): Airgead a chuirtear ar thoradh. “Cuir geall” — an briathar Gaeilge.
Betting Exchange (Malartán Geallta): Ardán ina gcuireann geallghlacadóirí geallta in aghaidh a chéile, ní in aghaidh an leabharlainne. Bíonn corrlaigh níos fearr de ghnáth, ach tá coimisiún le híoc.
Both Teams to Score / BTTS (An Dá Fhoireann le Scóráil): Margadh ina gcuireann tú geall go scórálfaidh an dá fhoireann cúl amháin ar a laghad. An-éagsúil le geall ar an toradh — fiú má bhuann foireann amháin 4-1, buann do gheall BTTS.
Correct Score (Scór Cruinn): Geall ar scór beacht an chluiche, mar shampla 2-1. Corrlaigh ard toisc go bhfuil sé deacair an scór cruinn a thuar.
Dead Heat (Comhionann): Nuair a chríochnaíonn dhá rogha nó níos mó ar an leibhéal céanna i margadh, roinntear an t-íocaíocht.
Decimal Odds (Corrlaigh Dheachúla): Formáid corrlaigh ina léirítear an t-ioncam iomlán (geall + brabús) mar uimhir dheachúil. Mar shampla, 3.50 — má chuireann tú €10, gheobhaidh tú €35 ar ais (€25 brabús + €10 geall). Is é seo an formáid atá coitianta ar líne.
Double (Geall Dúbailte): Accumulator le dhá rogha. Caithfidh an dá cheann a bheith ceart.
Draw No Bet / DNB (Cluiche Cothrom Gan Gheall): Má tharraingíonn an cluiche, faigheann tú d’airgead ar ais. Má bhuann do rogha, faigheann tú corrlaigh níos ísle ná gnáthbhua. Margadh sábháilte do chluichí dlútha.
Each Way (Gach Bealach): Dhá gheall in aon cheann: ceann ar bhua agus ceann ar áit (mar shampla, foireann sa cheathrú deiridh). Ní coitianta é sa sacar, ach úsáidtear é do mhargaí outright cosúil le buaiteoir Corn an Domhain.
First Goalscorer (An Chéad Scórálaí): Geall ar cé a scórálfaidh an chéad chúl sa chluiche. Corrlaigh ard de ghnáth — 3/1 go 12/1 ag brath ar an imreoir.
Fixed Odds (Corrlaigh Seasta): Na corrlaigh atá socraithe ag an am a chuireann tú an geall. Ní athraíonn siad fiú má athraíonn na corrlaigh margaidh ina dhiaidh sin.
Fractional Odds (Corrlaigh Chodacha): An formáid thraidisiúnta in Éirinn agus sa RA. Mar shampla, 5/1 — má chuireann tú €1, gheobhaidh tú €5 brabús (agus d’€1 ar ais). Léitear “cúig go haon.” Is é seo an formáid is coitianta i siopaí geallta Éireannacha.
Full Time Result (Toradh Lánama): An margadh is bunúsaí: bua baile, cluiche cothrom, nó bua amuigh. Glaítear “1X2” air freisin.
Goalscorer Market (Margadh Scórálaí): Aon mhargadh a bhaineann le scórálaithe: chéad scórálaí, scórálaí ar bith am ar bith, scórálaí deiridh, 2+ cúl, hat-trick.
Half Time / Full Time (Leath-am / Lánama): Geall ar an toradh ag leath-am agus ag lánama araon. Mar shampla, Cluiche Cothrom / Bua Baile — ciallaíonn sé go mbeidh sé cothrom ag leath-am agus go mbuafaidh an fhoireann bhaile ag deireadh. Corrlaigh ard.
Handicap (Bac): Cineál geallta ina dtugtar buntáiste nó míbhuntáiste cúl do fhoireann roimh thús an chluiche. Mar shampla, Sasana -1.5 in aghaidh Phanama — caithfidh Sasana buachan le 2 chúl nó níos mó. Úsáidtear é chun cluichí aontaoibhse a dhéanamh níos spéisiúla ó thaobh geallta de.
In-play / Live Betting (Geallta Beo): Geallta a chuirtear le linn an chluiche féin. Athraíonn na corrlaigh de réir mar a athraíonn an scór agus an cluiche.
Lay Bet (Geall in Aghaidh): Geall go ná tarlóidh rud — mar shampla, geall nach mbuafaidh an Bhrasaíl an corn. Ar fáil ar mhalartáin geallta amháin.
Odds-on (Faoi na Corrlaigh): Nuair atá na corrlaigh faoi 1/1 (nó faoi 2.00 deachúil) — ciallaíonn sé go bhfuil an toradh measartha cinnte de réir an mhargaidh. Mar shampla, an Bhrasaíl ag 1/8 le buachan ar Háítí.
Outright (Geall Iomlán): Geall ar bhuaiteoir an chomórtais nó an ghrúpa — ní ar chluiche aonair.
Over/Under (Thar/Faoi): Geall ar líon na gcúl sa chluiche. “Thar 2.5 cúl” — 3 chúl nó níos mó. “Faoi 2.5 cúl” — 2 chúl nó níos lú. An margadh is coitianta tar éis 1X2.
Price / Odds (Corrlaigh / Praghas): An t-airgead a gheobhaidh tú ar ais má bhuann do gheall. Úsáidtear “corrlaigh” as Gaeilge.
Single (Geall Singil): Geall ar thoradh amháin. An cineál geallta is simplí.
Stake (Geallchur): An méid airgid a chuireann tú ar gheall.
Treble (Geall Tríocha): Accumulator le trí rogha.
Value Bet (Geall Luacha): Geall ina bhfuil na corrlaigh níos airde ná mar ba chóir bunaithe ar do mheasúnú féin. Mar shampla, má cheapann tú go bhfuil seans 40% ag Albain dul chun cinn ach go bhfuil na corrlaigh ag léiriú seans 22% — sin luach.
Void (Neamhní): Geall a chuirtear ar ceal. Faigheann tú d’airgead ar ais.
Wager (Geall): Focal eile ar “bet” — úsáidtear go coitianta i Meiriceá Thuaidh. An téarma Gaeilge céanna: “geall.”
Yankee (Geall Yankee): Comhcheangal de 11 gheall ó 4 rogha: 6 dhúbailte, 4 threble agus 1 accumulator. Ní gá gach rogha a bheith ceart chun airgead a bhuachan, ach caithfidh 2 ar a laghad a bheith ceart.
Cash Out (Airgead Amach): Rogha a thairgeann roinnt leabharlanna geallta chun do gheall a dhúnadh go luath — ag glacadh le brabús níos ísle nó le cailliúint níos lú ná mar a bheadh ag deireadh an chluiche. Úsáideach nuair atá cluiche ag athrú in aghaidh do gheallt.
Double Chance (Seans Dúbailte): Geall ar dhá thoradh as trí cinn: 1X (bua baile nó cluiche cothrom), X2 (cluiche cothrom nó bua amuigh), nó 12 (bua baile nó bua amuigh). Corrlaigh níos ísle ach seans níos fearr buachan.
Multiples (Il-gheallta): Téarma ginearálta d’aon gheall le dhá rogha nó níos mó (dúbailte, tríocha, accumulator).
Odds Movement (Gluaiseacht Corrlaigh): Nuair a athraíonn na corrlaigh le himeacht ama — de ghnáth mar gheall ar nuacht (gortú imreora, aimsir) nó mar gheall ar airgead mór á chur ar thaobh amháin. Coinnigh súil ar ghluaiseacht na gcorrlaigh roimh chluichí Corn an Domhain.
Return (Toradh / Ioncam): An méid iomlán a fhaigheann tú ar ais má bhuann do gheall — do gheallchur bunaidh móide an brabús.
Téarmaí Sacair — A go Z
Ní leor na téarmaí geallta amháin — caithfidh tú na téarmaí sacair a thuiscint freisin. Seo na cinn is tábhachtaí do Chorn an Domhain 2026.
Assistant Referee / Linesman (Réiteoir Cúnta / Fear Líne): An t-oifigeach ar thaobh na páirce a chuireann in iúl ofsáid, ciceanna cúinne agus caitheamh isteach.
Cap (Caipín): Gach cluiche idirnáisiúnta a imríonn imreoir. “90 caipín” — 90 cluiche don fhoireann náisiúnta.
Corner Kick (Cic Cúinne): Cic ón gcúinne nuair a chuireann cosantóir an liathróid thar a líne féin.
Extra Time (Fadama): Dhá leath bhreise de 15 nóiméad an ceann nuair a bhíonn an scór cothrom i gcluichí leathchraobhe ag Corn an Domhain.
FIFA Ranking (Rangú FIFA): An córas rangaithe oifigiúil d’fhoirne náisiúnta. Úsáidtear é don tsíolrú ag Corn an Domhain.
Foul (Éagóir): Sárú ar rialacha an chluiche. Cic saor don fhoireann eile.
Free Kick (Cic Saor): Cic a bhronntar tar éis éagóra. Díreach nó indíreach.
Goal (Cúl): Nuair a théann an liathróid thar an líne isteach sa líon. “Cúl” as Gaeilge — an focal céanna a úsáidtear i bpeil Ghaelach.
Goal Difference (Difríocht Cúl): Cúil scórálta lúide cúil ligthe isteach. Úsáidtear é chun foirne a scaradh sa ghrúpa nuair a bhíonn siad ar an líon céanna pointí.
Golden Boot (Bróg Óir): An duais don phríomhscórálaí ag Corn an Domhain.
Group Stage (Céim na nGrúpaí): An chéad chéim den chomórtas, ina n-imríonn 4 fhoireann in aghaidh a chéile i ngach ceann de na 12 ghrúpa.
Half Time (Leath-am): An sos 15 nóiméad idir an dá leath.
Hat-trick (Trí Chúl): Nuair a scóráileann imreoir trí chúl i gcluiche amháin.
Injury Time / Stoppage Time (Am Breise / Am Cúitimh): Ama a chuirtear leis ag deireadh gach leath le haghaidh moilleanna (gortuithe, athsholáthruithe, srl.).
Knockout Stage (Céim an Aischurtha): Ón mbabhta 32 ar aghaidh — cailleann tú, téann tú abhaile.
Offside (Ofsáid): Nuair atá imreoir ionsaitheach níos gaire don líne cúil ná an dara cosantóir deireanach nuair a sheoladh an liathróid chuige.
Own Goal (Féinchúl): Nuair a chuireann imreoir an liathróid ina líon féin.
Penalty Kick (Cic Éirice / Pionós): Cic ón bpointe pionóis (12 slat) tar éis éagóra sa bhosca pionóis.
Penalty Shootout (Babhtaí Pionóis): An modh cinnte i gcluichí leathchraobhe nuair atá an scór cothrom tar éis fadama. Cúig phionós an taobh, ansin pionóis thobainn.
Red Card (Cárta Dearg): Díbirt ón gcluiche. Ní féidir leis an imreoir filleadh.
Substitute (Ionadaí): Imreoir a thagann ar an bpáirc in áit duine eile. Ag Corn an Domhain 2026, ceadaítear 5 ionadaí in aon chluiche amháin.
VAR (Cúnamh Físeán an Réiteora): Córas físeán a úsáidtear chun cinntí an réiteora a athbhreithniú. Úsáidtear é do chúil, pionóis, cártaí dearga agus aitheantas botúin.
Yellow Card (Cárta Buí): Rabhadh. Dhá chárta bhuí = cárta dearg agus díbirt.
Téarmaí FIFA agus Corn an Domhain
Tá téarmaí ar leith ag Corn an Domhain 2026 a bhaineann leis an bhformáid nua agus le struchtúr an chomórtais. Seo na cinn is tábhachtaí a bheidh ag teacht aníos arís agus arís eile le linn an tsamhraidh.
Best Third-Place (An Tríú Háit is Fearr): Coincheap nua don fhormáid 48 foireann. Rachaidh 8 as 12 foireann sa tríú háit ar aghaidh go dtí an babhta 32. Cinntear na 8 is fearr bunaithe ar phointí, difríocht cúl, agus cúil scórálta.
Confederation (Comhchumann): Na 6 chomhchumann FIFA: UEFA (Eoraip), CONMEBOL (Meiriceá Theas), CONCACAF (Meiriceá Thuaidh/Lár), CAF (Afraic), AFC (Áise), OFC (Aigéan Ciúin).
Draw (Tarraingteacht): An próiseas ina roghnaítear na grúpaí. Tarlaíonn sé míonna roimh an gcomórtas.
FIFA World Ranking (Rangú Domhanda FIFA): Úsáidtear é don tsíolrú — foirne le rangú ard i bPota 1, agus foirne le rangú íseal i bPota 4.
Group of Death (Grúpa an Bháis): Grúpa ina bhfuil dhá fhoireann láidir nó níos mó nach mbeadh ag súil le dul abhaile sa ghrúpa — mar Ghrúpa H (An Spáinn + Uruguá) in 2026.
Host Nation (Tír Óstach): An tír a óstálann an comórtas. In 2026: SAM (11 staidiam), Meicsiceo (3), Ceanada (2).
Match Day (Lá Cluiche): Lá ina n-imrítear cluichí. Tá 39 lá cluiche ag Corn an Domhain 2026.
Round of 32 (Babhta 32): An chéad bhabhta leathchraobhe ag Corn an Domhain 2026 — 32 foireann (24 ón gcéad dá háit + 8 dtríú háit is fearr).
Seeding (Síolrú): An próiseas ina gcuirtear foirne i bpotaí bunaithe ar a rangú chun grúpaí cothroma a chruthú.
Third-Place Play-off (Cluiche don Tríú Háit): Ní bhíonn sé seo ag gach Corn Domhain, ach in 2026, beidh sé ar ais: cluiche idir an dá fhoireann a chailleann sa leathchraobh.
Is gluais bheo í seo — úsáid í mar thagairt le linn Corn an Domhain 2026 agus tú ag léamh anailísí, ag féachaint ar chluichí, nó ag cur geallta. Tá gach téarma ar fáil as Gaeilge, mar gur chóir go mbeadh an sacar agus an gheallghlacadóireacht ar fáil inár dteanga féin.